యతులు

యతులు

౧. స్వర యతులు :-

1) స్వరమైత్రి వళి :-

అ ఆ ఐ ఔ . {ఫ్రెండ్స్}

ఇ ఈ ఋ ౠ ఎ ఏ {ఫ్రెండ్స్}

ఉ ఊ ఒ ఓ {ఫ్రెండ్స్}

పైన తెలిపిన క్రమంలోనే అచ్చులకు యతి మైత్రి చెల్లుతుంది. హల్లులలో వుండే అచ్చులు పై క్రమంలోనే ప్రయోగించాలి

2) స్వర ప్రధాన వళి:-

అచ్చులకు సంధి అయిన చోట పర పదంలోని మొదటి అచ్{వంశ్+అ = వంశ + అబ్ధి దీనిలో అబ్ధి అనే పదంలోని} " అ " అనే అచ్చుకే యతి వేయాలి.

3) లుప్త విసర్గక స్వర వళి:-

తమః + అర్క > తమోర్క. ఇలాగ విసర్గ మీద అకారము ఓ కారంగా మారిపోతున్నప్పుడు అందులోగల " అ " కారానికే యతి వేయాలి.

4) ఋ వళి:-

"ఋ" తో గాని, ఋ నే వట్రసుడిగా కలిగి యున్న హల్లులోగల వట్రసుడితో గాని రి రీ రె రే లకు యతి కుదురుతుంది.

5) ఋత్వ సంబంధ వళి:-

వట్రసుడి తో ఇ ఈ ఋ ౠ ఎ ఏ లకు యతి చెల్లు తుంది

6) ఋత్వ సామ్య వళి:-

వట్రసుడి గలిగిన హల్లులు అవి యేవైనాసరే హల్ల్ సామ్యంతో నిమిత్తం లేకుండా వట్రసుడులు కలిగివుంటే చా;లు యతి చెల్లును.

7) వృద్ధి వళి:-

అ కరమునకు ఎ ఏ ఐ లు పరమైన ఐ కారమూ, ఒ ఓ ఔ లు పరమైన ఔ కారమూ సంధిలో వచ్చిన వృద్ధి సంధి అంటారుకదా! అలాంటి చోట సంధి కాక ముందున్న అచ్చుతోనైనా, సంధి అయిన తరువాత వచ్చిన అచ్చుతోనైనా యతి వేయ వచ్చును.

ఇవే స్వర యతులు.

౨. వ్యంజన యతులు :-

1) వర్గజ యతులు :- కవర్గాదులలో పంచమాక్షరం మినహ మిగిలిన 4 హల్లులూలకూ పరస్పరం యతి చెల్లును.

క. ఖ. గ. ఘ. { క } వర్గజ యతి

చ. ఛ. జ. ఝ. { చ } వర్గజ యతి.

ట. ఠ. డ. ఢ. { ట } వర్గజ యతి

త. థ. ద. ధ. { త } వర్గజ యతి.

ప. ఫ. బ. భ. { ప } వర్గజ యతి.

2) బిందు యతి :-

" ఙ " తో > ంక. ంఖ. ంగ. ంఘ.

" ఞ " తో > ంచ. ంఛ. ంజ. ంఝ.

" ణ " తో >ంట. ంఠ. ండ. ంఢ.

" న " తో > ంత. ంథ. ంద. ంధ.

"మ " తో >ంప.ంఫ. ంబ. ంభ. లు బిందు యతిపేరుతో పరస్పరము చెల్లును.

3) తద్ భవ వ్యాజ యతి :-

" జ్ఞ - న - ణ " లు పరస్పరము చెల్లును.

4) విశేష యతి :-

" జ్ఞ " - క - ఖ - గ - ఘ. లు పరస్పరము చెల్లును.

5) అనుస్వార సంబంధ యతి :-

" ంట - ంఠ - ండ - ంఢ - ంత - ంథ - ంద - ంధ - లు పరస్పరము చెల్లును.

6) అను నాసికాక్షర యతి :-

" న " తో > ంట - ంఠ - ండ - ంఢ. చెల్లును.

" ణ " తో > ంత -ంథ - ంద - ంధ. చెల్లును.

 

7) ము కార యతి :-

"పు - ఫు - బు - భు - ము ' లు చెల్లును.

8) మ వర్ణ యతి :-

" మ - ం య - ం ర - ం ల - ం వ -ం శ - ం ష - ం స - ం హ " లు చెల్లును.

9) సరస యతి :-

" అ - య - హ " లు చెల్లును. (ఇ - యి - హి. ......, ఉ - యు - హు..... )

" చ - ఛ - జ - ఝ - శ - ష - స " లు చెల్లును.

" న - ణ " లు చెల్లును.

10) అ భేద యతి :-

" వ - బ " లు చెల్లును. (అ భేద వర్గ యతి-" ప - ఫ - బ - భ - వ " లు చెల్లును.)

" ల - ళ " లు చెల్లును.

" ల - డ " లు చెల్లును.

11) అ భేద వర్గ యతి :-

" ప - ఫ - బ - భ - వ " లు చెల్లును.

12) సంయుక్త యతి :-

" క్ష్మ " వంటి సం యుక్త హల్లులో గల " క - ష - మ "లలో యేదో వొక దానికి యతి వేయ జెల్లును.

 

13) అంత్యోష్మ సంధి యతి :-

" వాక్ + హరి = వాగ్ఘరి " ఇందు " క ' తో గాని " హ " తో గాని యతి వేయ జెల్లును.

14) వికల్ప యతి :-

" సత్ + మతి = సన్మతి. " ఇందు " త " తో గాని " న " తో గాని యతి వేయ జెల్లును.

౩. ఉభయ యతులు :-

1) యుష్మ దస్మచ్ఛబ్ద యతులు :-

యుష్మదాగమనము < యుష్మత్ + ఆగమనము > ఇందులో " ద - అ " లు పూర్వ పదాంత, పరపదాది వర్ణాలు. వీటిలో దేనికైనా యతి వేయ జెల్లును. .

2) పర రూప యతి :-

వేదండ < వేద + అండ > అఖండ శబ్దము వలె గాన వచ్చుటచే యిట్టి పదములలో ఉభయ యతి. అనగా " ద - అ " అను రెందింటిలో ఏ వొక్క అక్షరంతోనైనా యతివేయ జెల్లును.

3) ప్రాది యతి :-

ప్రాప్తి < ప్ర + ఆప్తి > యిందు " ప్ర - ఆ " అనే 2 వర్ణములలో ఏ వొక్క దానితో నైనను యతి గూర్ప జెల్లును.

4) అ ఖండ యతి ( లేదా ) నిత్య సమాస యతి :-

కర్ణాట < కర్ణ + అట > ఇది పద విభాగము తోపని నిత్య సమాసము గావున యిట్టి పదములలో " ర్ణ - అ "అను 2 వర్ణములలో ఏ వొక్క వర్ణమునకైనను యతి గూర్ప జెల్లును.

5) దేశ్య నిత్య సమాస యతి :-

క్రిక్కిఱియుట < క్రిక్కు + ఇఱియుట > అచ్ సంధి అయి యేక పదముగా కనిపించుచున్న దేశ్య పదములందు " క్కు - ఇ " వంటి 2వర్ణములలో ఏ వొక్క వర్ణముతో నయినను యతి గూర్ప జెల్లును.

6) నిత్య యతులు :-

క్రూర కర్ముడేనియు < క్రూరకర్ముడు + ఏనియు > యిందు " ఐనాసరే అనే అర్ధంలో ఏనియు అనేపదంతో కూడిన మొదటిపదం నిత్య సమాసంగా కనిపిస్తున్నందున యీ పదంలో " డు - ఏ " అనే 2 వర్ణాలలో ఏవొక్కవర్ణంతోనైనను యతి వేయ జెల్లును.

7) రాగమ సంధి యతి :-

జవరాలు < జవ + ఆలు > ఇందు { ర్ + ఆగమ } (ర్) ర ఆగమంగా వచ్చినందున యిట్టి చోట " ర - అ " అను 2 వర్ణములలో ఏ వొక్క దానికైనను యతి గూర్ప జెల్లును.

8) విభాగ యతి :-

గంపెడేసి < గంపెడు + ఏసి > ఇట్టివి నిత్య సంధులు. ఇట్టిపదములలో " డు - ఏ " అను 2 వర్ణములలో ఏవొక్క వర్ణమునకైనను యతి గూర్ప జెల్లును.

9) నామాఖండ యతి :-

రామయ్య < రామ + అయ్య > ఇట్టి అఖండ నామములలో " మ - అ " అను 2 వర్ణములలో ఏవొక్క వర్ణమునకైనను యతి గూర్ప జెల్లును.

 

10) పంచమీ విభక్తి యతి :-

రామునికన్న < రామునికి + అన్న > < రామునకు + అన్న >

రామునికంటే < రామునికి + అంటే >

ఇట్టి పదాలలో ఏ వొక్క వర్ణమునకైనను యతి వేయ జెల్లును.

11) కాకు స్వర యతి :-

లేరో < లేరు + ఓ > ఇట్టి పదములందు " రు - ఓ " అనునటువంటి 2 వర్ణములలో ఏ వొక్క వర్ణమునకైనను యతి వేయ జెల్లును.

12) ప్లుత యుగ యతి :-

ఏ గతి కాచెదో రఘుపతీ < ఏ గతి కాచెదు + ఓ > మొదటి వర్ణమునందు, యతి స్థానమునందు ప్లుతవర్ణములున్నందున ఈ 2 ప్లుత వర్ణములకు యతి వేయ జెల్లును.

13) ప్రాస యతి :-

సీసము. తేటగీతి. ఆటవెలది.పద్యములందు యతికి బదులు ప్రాస యతి వేయ జెల్లును.

ఉ :- తే.గీ - తెలుగు భాషయె జగతిని వెలుగు నిజము. < తెలు - వెలు > తె మొదటి అక్షరము. యతి స్థానమున యతి వేయ బడక దాని తరువాత గల ప్రాసాక్షరమునకు యతివేయబడినందున యిది ప్రాసయతికి ఉదాహరణ యగుచున్నది. .

[9/17/2020, 6:07 PM] Phanindra J: రంగవల్లినివేసినా లక్షణముగ

రంగ పురవిహారాయని రాగమెత్త

పాడి నాసుబ్బలక్ష్మియె పాటు పడెను

సంప్రదాయ,సంగీతము జంటగాను

[9/17/2020, 6:07 PM] Phanindra J: తెలంగాణ విమోచన దినోత్సవం సందర్భంగా

********************

*నైజామురాజ్యమిచ్చెను*

*రాజీ పడగనునవాబు రాఫిడు ఫోర్సున్*

*రాజులపాలనపోయెను*

*బాజాప్తాగలిసెనంత భారతప్రభుతన్*

[9/17/2020, 6:07 PM] Phanindra J: తెలంగాణ విమోచన దినోత్సవం గూర్చి..

ఉద్యమకాలమునందున

ఉద్యుక్తుడుగానుజెప్పెఉసిగొల్పుచుతాన్

విద్యుక్తధర్మమిప్పుడు

సద్యోరీతిన జరుపగ స్వాతంత్ర్య మునన్

[9/19/2020, 2:07 PM] Phanindra J: 🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

***************************

పేరు: *జనమంచి ఫణీంద్ర*

అంశము : *పరోపకారము*

సంఖ్య:  27

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

తేటగీతమాలిక

##########

*శిబిధధీచియె కాయముచీల్చియిచ్చె*

*వెన్నుపూసయుమాంసము ప్రేమతోడ*

*కర్ణుడిచ్చెకుండలములు కవచములును*

*రంతిదేవుడొసగెనున్నదంత ధనము*

*ఆకలిగొనువానికొసగెయన్నమంత*

*త్యాగబుద్ధిని తరియించె ధరణిలోన*

*ఇవ్వగలిగినదేదైన ఇతరులకును*

*దానధర్మమ్ముజేయగా దాతయగును*

*పరులకుపకారమునుజేయ వాసిదక్కు*

*పరమ ధర్మమ్ము నరులకు పాటుపడగఁ*

[9/19/2020, 2:07 PM] Phanindra J: 🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

***************************

పేరు: *జనమంచి ఫణీంద్ర*

అంశము : *ఫలము*

సంఖ్య:  28

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

*సీసము

ఫలముఫలములందు  ఫలమేది తియ్యన?

రామనామఫలమురమ్య ఫలము.

ఫలముఫలములందుభక్తినిచ్చును యేది?

విష్ణుభక్తియనెడు ప్రీతి ఫలము.

ఫలముఫలములందువైరాగ్యఫలమేది?

శివనామ స్మరణయే శీఘ్ర ఫలము

ఫలమేదిసౌభాగ్యఫలమిచ్చుభువిలోన?

మంగళగౌరిచ్చు మహిత ఫలము.

ఆ.వె.

ఎవడికర్మఫలముయవనిలోననువాడు

అనుభవించుగాదెననవరతము

పుణ్యఫలముదక్కుపుణ్యకర్మలుసేయ

పాపకర్మలందుపాపఫలము

[9/23/2020, 2:19 PM] Phanindra J: భుజగనాథుడెక్కెభుజములపైయన్న

గణపతి,గుడిలోన గంట గొట్టఁ

తాను తలచనెక్కు తనమయూరమ్మునే

అన్నదమ్ములనెడు అండ గోరెఁ

[9/23/2020, 8:01 PM] Phanindra J: అన్నా అందుటలేదే

చిన్నారినిగాదెనేను చేతికి గంటన్

చిన్నగనెత్తుముకొంచెము

మిన్నౌనాగంటగొట్టఁమీదయచేతన్

[9/27/2020, 6:38 PM] Phanindra J: ధనము కూడ బెట్టి దానమ్ముసేయుచు

దారసుతుల కొరకు దాచు కొనక

ఈష ణత్ర  యమ్ము నిలలోన విడిచిన

నీశు పదము దొరుకు  నింపుగాను

దాన ధర్మ మ్ము జేయక  ధనము దాచి

తల్లి దండ్రుల గానక తనదు సతిని 

పుత్ర వాత్సల్య మునతిగబూన నెట్లు

నీషణత్రయ వారిధి నీద గలరు.

బడిపలుకులభాష బడిచదువునకు

పలుకుబడుల భాష పలుక మనకు

నీదుభాష నీకు నీఛమైఉండెనా

మాండలికము మనము మరువ వద్దు

[9/27/2020, 6:40 PM] Phanindra J: కనగాకన్నులపండువౌ రథమునన్కైవల్యదాతారునిన్

వినగా వింతలు శ్రీపురిన్ విశదమౌవిజ్ఞానమైనట్టివిన్

వనమున్ దెచ్చినదారుతో మలచగావాత్సల్య రూపమ్ముతో

జనమున్ గావగ జాగుసేయకుము ఈశా!శ్రీ జగన్నాథుడా!

నీలమాధవకేశవా హరినిన్ను నమ్మితి బ్రోవుమా

కేలమున్ గిరినెత్తిగాచియుఖేదమంతయుదీర్చగా

వేలమందియెనీరథమ్మునువేడ్కతోడను లాగగన్

జాలమేలదయానిధీమముజాగుసేయక గావుమా

బలభధ్రుండుసుభద్రతోకలిసిసొంపారన్ జగన్నాథుడై

యిలపైశ్రీపురియందునన్వెలిసినావీదారు రూపమ్ముతో

పిలుపున్ పిన్నమచెంతకున్వెడలగా పేరైనయా తేరులన్

పలుపున్ లాగినపుణ్యమౌముదముతోపాపాలనే బాపగన్

అవతారములెన్నగయధ్భుతమౌ

శివమంతయుగూర్చగ చిన్మయమౌ

భవబంధములన్నియుబాపువిభో

కవనమ్ములురాయుదుగావుప్రభో

కమలమ్మున బ్రహ్మయెకాంతులిడన్

రమయేపదసేవనురాజిలగన్

తమశేషుడెమారెనుతల్పముగన్

నమకమ్ములుసేయుదునాదుకొనన్

[9/28/2020, 8:50 AM] Phanindra J: తొలివలపుతలపుల తోనెలతయె

చెలువమునొలుకుచునుచిరునగవున

వలచినచెలికానిపలుకులు మదిలోన

గరికకరము బట్టికదల జూచెఁ

[9/29/2020, 12:23 PM] Phanindra J: మట్టెలేయమనియె కట్టెకాలికియవ్వ 

అవిటిదైనగాని యందముగను

లక్షణమ్ము నదియె రక్షగానుండును

ముత్తయిదల కునవి మూల్యసిరులు

నేటి వనిత లకవిమోటుగా దోచునో

మట్టెలనిన వేయ గిట్టదాయె

అవ్వ జూపె నడువ తొవ్వను వారికి

అవిటి తనువు గాని ఆత్మ గాదె

అంగ వైకల్యమెంతయూ అడ్డురాదు

పుస్తె మట్టెలు ధరియుంచ పుణ్య స్త్రీకి

అయిద వతనమె ఆస్తిగా యతివలకును

అదియె పోయిన నాడింక నంత సున్న.

[9/30/2020, 9:10 PM] Phanindra J: ఓరిభడవనీదు నుత్తమ మార్గమే

పడవ బెట్టి నావ పాంథులకును

భాగ్యనగరమందు భారీగ వానలే

వరద దాటవేయవారికొరకు

విశ్వనగరమిదని విర్రవీగేవారు

భాగ్యనగరి స్థితిని బాగ గనుడి

వానలొచ్చిపారెవరదలై రోడ్డులే

పడవ రోడ్ల పైన నడుప గాను

[10/1/2020, 8:55 PM] Phanindra J: డడ్డనికడమ్మనుచునూర డప్పు గొట్టి

టముకు వేయగ తిరుగుచూ డాబుతోడ

వార్తలన్నియుదెలుపును బాధ్యతగను

గ్రామ పంచాయితీలందు 

కానమిపుడు

[10/2/2020, 2:35 PM] Phanindra J: సత్యదేవవ్రతమహత్మ్యము

******************

బీదబ్రాహ్మణుడేదరిద్రమునతాపీడింప రోదించగా

సాదాసీదగసత్యదేవు వ్రతమున్ సద్భక్తితోజేయగన్

బీదత్వమ్మునురూపుమాపెహరియేప్రీతిన్సదాబ్రోవగన్

శ్రీదేవీయుతుడైయొసంగెసిరులన్ శ్రీసత్యదేవుండునై

[10/2/2020, 4:47 PM] Phanindra J: కలియేతాండవమాడగావసుధలోకామాదిషడ్వర్గముల్

బలియైపోయెనుబాధలన్ జనులహోపాపలనేజేయుచున్

ఫలమున్యిచ్చునుసత్యదేవవ్రతమేవర్థిల్లగాసత్యమే

బలమున్గూర్చును భక్తిచే గొలవగా పాలించు నారా

[10/3/2020, 6:30 PM] Phanindra J: *హిమజ* జేసె తపము ఈప్సితమీడేర

హిమ *గిరిజ* పమందుఈశుడుండ

సతి *మహిజ* నియించె శంభునిజేరగా

*జలజ* నాథు సఖిగజన్మమెత్తెఁ

[10/4/2020, 6:53 PM] Phanindra J: తల్లీనిన్ను దలంచుకోగ మదిబాధన్గల్గునేభారతీ

ఎల్లల్లేవుగనీదుప్రేమదయమాకీజన్మలోదక్కెనే

పిల్లల్మాకిపుడేమిలేదుగదసేవించంగ నేభాగ్యమున్

తల్లీనీకిడ నర్ఘ్యముల్విధిగశ్రాద్ధమ్మేగయేడాదికిన్

                                                  382020

[10/4/2020, 7:01 PM] Phanindra J: 🚩రామంభజే శ్యామలామ్🚩

*************************

పేరు: *జనమంచిఫణీంద్ర*

అంశం: భాగవతప్రశస్తి

సంఖ్య: 29

శార్దూలము:

''''''''''''''''''''''''

వేదవ్యాసుడు నాత్మతృప్తికొరకైవిష్ణ్వావతారమ్ములన్

మోదమ్మొందగరాసెభాగవతమున్ ముక్తిన్ప్రసాదించగన్

ఆదేశమ్ముదినారదుండొసగగన్ ఆవిష్కరించెన్మహా

ఖేదమ్మంతయుదీరుజుర్రుకొనశ్రీక్రిష్ణావతారామృతమ్

ఉత్పలమాల:

''''''''''''''''''''''''''

పోతనఘంటమున్ తెనుగు పోతనుబోసిన భక్తిరూపమై

చేతనమిచ్చుమానవులచిన్మయపూరితమౌషధమ్ముగన్

తాతలతండ్రులందరికి దార్శనికమ్మదిభావిజాతికిన్

ఏతరమైనభాగవత మీశ్వరరూపము జూడగానిలన్

         ✍️ శ్రీరామ భారతి

[5/7/2020, 2:22 PM] Phanindra J: కాల సర్పమ్ములేనాదు కంఠ మందు

నుండ నీవేల చింతతో నుండ వలయు

కర్కషమ్మగు క్రిమియా కరొన ద్రుంచ

భయము నొందకు నీవింక భరత వీర

[5/7/2020, 2:22 PM] Phanindra J: సురులసురులు కడలిచిలుక

దొరికెను సుధయును తమకనిదొడగిరి తగవున్

హరియరయగ యతివవిధము

సరిసమముగనిడుదుననియు సరసము జరిపెన్

ఇది నాసర్వ లఘు ప్రయత్నం

[5/7/2020, 2:22 PM] Phanindra J: కాల సర్పమ్ములేనాదు కంఠ మందు

నుండ నీవేల చింతతో నుండ వలయు

కర్కషమ్మగు క్రిమియా కరొన ద్రుంచ

భయము నొందకు నీవింక భరత వీర

[5/7/2020, 2:22 PM] Phanindra J: సురులసురులు కడలిచిలుక

దొరికెను సుధయును తమకనిదొడగిరి తగవున్

హరియరయగ యతివవిధము

సరిసమముగనిడుదుననియు సరసము జరిపెన్

ఇది నాసర్వ లఘు ప్రయత్నం

[6/1/2020, 6:21 AM] Phanindra J: 🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

         ******************* పేరు. :జనమంచిఫణీంద్ర

అంశం, గంగా నదిసంఖ్య:   15/15 

🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️

గంగనుదైవభావమునగంధము పూవుల ధూపదీపముల్

రంగుల ప్లాస్టికున్ విషము రాక్షసరీతుల కల్మషమ్ముగన్

గంగను జీర్ణవస్త్రముల గల్పుచు నస్తులకుండలందునన్

పొంగగ  నుర్గులన్ నదుల పూరణ జేయుట మానవత్వమే

గంగల స్వచ్ఛతన్సదయ  గావగ పోరును జేయగావలెన్

హంగుల తోడుతన్మిగుల హారతులిచ్ఛుచు సుందరమ్ముగన్

భంగము పారిశుద్ధతకు వాటిలకుండగ జూడగావలెన్

రంగుల పూలతోటలను రమ్యత నేర్పడ నుద్ధరించుమా

        

 ✍️✍️  శ్రీరామ భారతి

[6/3/2020, 5:18 AM] Phanindra J: జయతు సంస్కృతమ్..

*సంస్కృతంలో పుష్పాల పేర్లకు అర్థాలు*

1.సేవంతికా = చామంతి

2.సూర్యకాంతిః = పొద్దుతిరుగుడు

3.మాలతీ = మాలతీ

4.వకులం = పొగడ

5.కమలం = తామర

6.జపా = మందార

7.జాతీ = జాజి

8.నవమల్లికా = విరజాజి

9.పాటలం = గులాబీ

10.నక్షత్ర సేవంతికా = నక్షత్ర చేమంతి

11.కురవకం = గోరింట

12.ప్రతాపనః = తెల్లమందారం

13.శిరీషం = దిరిశెన పువ్వు.

14.ఉత్పలం = కలువపువ్వు

15.అంభోజం = తామర

16.సితాంభోజం = తెల్ల తామర

17.కుశేశయం = నూరు వరహాలు

18.కరవీరం = గన్నేరు

19.నలినం = లిల్లీ

20.శేఫాలికా = వావిలి

21.పున్నగం = పొన్న పువ్వు

22.అంబష్టం = అడివి మల్లె

23.జాతీ సుమం = సన్న జాజి

24.గుచ్చ పుష్పం = బంతి

25.కేతకీ = మొగలి

26.కర్ణికారం = కొండ గోగు

27.కోవిదారం = దేవకాంచనము

28.స్థలపద్మం = మెట్ట తామర

29.బంధూకం = మంకెన

30.కురంటకం = పచ్చ గోరింట

31.పీత కరవీరం = పచ్చ గన్నేరు

32.గుచ్చ మందారం = ముద్ద మందారం

33.చంపకం = సంపెంగ

34.కుందం = మల్లె

35.పుష్ప మంజరీ = పూలవెన్ను.

                   •••••

           సంస్కృతభారతీ,

         సిద్ధిపేట జనపదమ్.

[6/5/2020, 3:32 PM] Phanindra J: 🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹

పేరు:*జనమంచిఫణీంద్ర*

అంశం: సంఖ్య: *ఘటన*15/15

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

             సీసమాలిక

         ***************

బ్రహ్మాండ భాండము బ్రద్దలైనఘటన

గ్రహగోళ నక్షత్ర గతుల ఘటన

భూమిపై ఖండాలు భూరివార్థులుగన

ఏర్పడెక్రమముగా ఎల్ల లుండ

పృథివిపై జీవమ్ముసృష్టించిమానవ

పరిణామ క్రమములచరితములను

ఆదిమానవజీవనాధ్భుతశైలిని

నవ్యమానవవుని నాగరికత

సంతరించుకొనగ సంగ్రామరీతులు

నిరతము సాగిన నిత్యఘటన

రాజ్యాలు రాజులు రామాయణాదులు

భారత యుద్ధాలు భరతభువిని

స్వాతంత్ర్య పోరులు,సమరాలు సంధులు

ఎక్కడోనొకచోట నేర్పడగను

విద్యుత్తు యంత్రాలువీమాన మార్గాలు

భూమార్గ వాహన వ్యోమ గతులు

ఉత్పాతుపద్రవ ఉన్మాద ఘటనలు

ఉగ్రవాదపుచేష్ట లుర్వియందు

తే!గీ!!

సుఖ జీవన ఫథమున సుందరముగ

రూపుది ద్దుకొనెను ఘటనలు రోజు రోజు

భావిజీవనముమనకింక భాగ్యమొసగు

ఘటనలు ఘాటించ వలయును ఘనతరముగ!

[6/11/2020, 7:08 PM] Phanindra J: ఫణి చవితిని పడతిఫణులనుగీసియు

ఫణికి పూజజేయ పరమ భక్తి

ఫణులు చట్టు జేరెపరికింప గనుపూజ

ఫణుల గుణము వీడి  ఫలము నీయ.

[10/6/2020, 4:08 PM] Phanindra J: పచ్చ గడ్డికోసుకొనియు పడుచుపిల్ల

పైట కొంగుచెక్కంగనువాటముగను

మోపునెత్తుక చిరునవ్వు మొమునొలుక

రైతుకులమున బుట్టిన రత్న మామె

[10/7/2020, 10:03 PM] Phanindra J: దేవుడోదేవతయెనేమొ సేవమీద

బ్రహ్మచారులుమోయగా బాహువులనుఁ

వామనులరీతి తోచిరివారలంత

హైందవమతపువేడుకనాచరించ

[10/18/2020, 9:02 PM] Phanindra J: పిడుకలనిన నేడు పేరుకైననులేవు

పల్లెటూళ్లఁలేవుపశువు లతిగ

గోడమీద గొట్టికుచ్చెలుగాపేర్చి

వాడుకొందురెపుడుపల్లెలందు

[10/20/2020, 5:43 PM] Phanindra J: చెట్టుపెంచినంతచేదోడువాదోడు

ఉండునెపుడుమనకునుర్వియందు

వరదలోనయవ్వ పరుగునెత్తగలేక

చెట్టుమీదికెక్కి సేదదీరె

[10/20/2020, 6:18 PM] Phanindra J: *అవ్వ చెట్టునెక్కెనాటకొరకుకాదు*

*వానగురిసిబాగవరదరాగ*

*ప్రాణములతొతాను బయటపడంగాను*

*సాహసమును జేసె సబలననుచుఁ*

[10/27/2020, 11:31 AM] Phanindra J: పూలనమ్ముకొనుచు పుస్తకములబట్టి

పిల్లవాడునేర్వ విద్య లన్ని

బతుకు నవును పూలపానుపువోలె

కష్టపడగదీరు కామితమ్ము

[10/27/2020, 11:53 AM] Phanindra J: మ్లేచ్ఛవనితసుతునిమిక్కిలి ప్రేమతో

బాలకృష్ణుజేసె భక్తిమీర

మతము పైన లేక మౌఢ్యభానవనమ్ము

దారిజూపె తాను దారి నడిచి

[10/29/2020, 11:59 AM] Phanindra J: పాముతొసెల్ఫీదీయుచు

కామితమునుదీర్చుకొనగ గర్వముతోడన్

ఏమైనాయటమటముగ

పామేనీపాలిమిత్తి పయనమెదివికిన్

[10/30/2020, 8:49 AM] Phanindra J: బండివెనుక సీటు భార్యలిద్దరునెక్క

వెసులుబాటుజేసె పెనిమిటివగఁ

సతుల భారమంత సమతౌల్యమునుజేసి

బతుకు,బండినడిపె భర్తగాను

[10/30/2020, 2:29 PM] Phanindra J: ఈకరోననుదునుమాడుటెవరితరము

అనుచుచేతులెత్తిమనము హాయిగాను

మాస్కు లేకను తిరిగిన రిస్కువచ్చు

పెళ్లిపేరంటమనుచును విరివిగాను

తిరుగ తగులుకరోనయె తీయునుసురు

చేతనున్నదిమనచేష్ట చేదు నిజము.

శ్రద్ధజాపుమారోగ్యపు బుద్ధితోడ

కఠిన చర్యలవలననే కలుగు ముక్తి

[11/1/2020, 9:06 AM] Phanindra J: రామం భజే శ్యామలామ్

***********************

అంశం:మానవత్వము

పేరు:జనమంచి ఫణీంద్ర

సీ//

అన్నిజీవులపట్ల ఆరాధ్యభావము

జీవకారుణ్యము సేవగుణము

తానుఘనుడనని దానవత్వముచేత

పీడించు గుణమునేవిడిచి పెట్టి

బాల స్త్రీవృద్ధులబానిసలుగగాక

జాలిగుండెనుగల్గి సాధురీతి

సాటివారికికొంతసాయమందించగ

కష్టసుఖములందు కలిసినడువఁ

ఆ.వె.

మానవత్వమనెడుమహితగుణముతోడ

మాన్యుడయ్యెవసుధమానవుండు

సృష్టిలోన బ్రహ్మ సృష్టించెమనిషిని

బుద్ధిజీవిగాను వృద్ధిజెందఁ

[11/1/2020, 9:25 AM] Phanindra J: గునుగు'తంగేడు ల మనువు చాల బాగుంది.

వేడుకతోడుతన్జనులుపేర్వగలేవుగపూవులెక్కడన్

జాడనులేవుగా గునుగు చక్కనితంగెడు చేనులేగనన్

పాడవనట్టికాగితపు బంగరురంగుల కూర్చినట్టియా

వాడినపూవులే దగునుభామలకున్ బ్రతుకమ్మ పేర్చగన్

[11/12/2020, 10:23 AM] Phanindra J: భక్తుడు ప్రహ్లాదుని యా

సక్తిగ జూచినరసింహ స్వామియె ప్రేమన్

శక్తిని వీడియు దయనను

రక్తినియొడిలోనజేర్చి లాలన జేసెన్

[11/13/2020, 9:38 AM] Phanindra J: తులసీ దళమున్తను తూగెనుగా

అలరుక్మిణిభక్తికి యావిభుడే

చెలిసత్యయెతూచెను శ్రీలనిడిన్

పలుసంపదలుంచెను పళ్లెములో

హరిభక్తిగగొల్చిననందునుగా

సిరిసంపదలేమియుచేయవనిన్

హరిదాసులపాలిటియాస్తియనిన్

హరియించెనుగర్వమునాసతికిన్

[11/13/2020, 12:53 PM] Phanindra J: కొంగ జపములాంటి గొప్పసాయముసేయ

పాముచేప నొడ్డు వదిలిపెట్ట

పథకమొకటివేసె భక్షించు నెపమున

ప్రాణభిక్షకాదు పాడుగాదు

[11/15/2020, 8:31 AM] Phanindra J: లక్ష్మియమ్మవారులక్షణముగరాగ

దీపహారతులనుదివ్యభక్తిఁ

అత్తకోడ లిచ్చియాహ్వానమునుబల్కి

పిల్లలంతమురిసి వేడుకొనిరి

[11/16/2020, 2:13 PM] Phanindra J: పాండవులైదుగుర్ మరియుపత్నియుద్రౌపదిగూడిపూజలన్

నిండగుమానసమ్మున

నునిశ్చలభక్తినినీలకంఠుకున్

దండిగజేసిమొక్కిరట దారుణకాననవాసమందునన్

మెండుప్రతిష్ఠలన్జరిపిమేలుగగట్టిరి మందిరమ్ములన్

[11/20/2020, 9:15 PM] Phanindra J: రామనామఫలమురమ్యమైనఫలము

మామిడిఫలమంతమధుర ఫలము

రామముద్రికజూడరాజిల్లెఫలముపై

 ఫలము నుండిగ్రోల భక్తిరసము.

🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹

పేరు:*జనమంచిఫణీంద్ర*

అంశం: సంఖ్య: డబ్బు(23)

###################

ఉత్పలమాలిక

***************

డబ్బులెజీవనమ్మునకుడంబపుశైలికి దారితీయుగా

డబ్బులె పెంచునెంతగను డాబునుదర్పము సంఘమందునన్

డబ్బులెకారణమ్మునగు టక్కరిమోసము లెన్నొచేయగన్

డబ్బుయెమూలమౌ జగతి డబ్బులెతీర్చునభీష్టమంతయున్

డబ్బదివస్తువాహనపుటక్కరదీర్చగ కూడబెట్టగన్

జబ్బులవైద్యమందధిక శాతముడబ్బును ధారపోయు నా

డబ్బున కొంతభాగమును ఠక్కరుసేవలఖర్చుసేయగా

డబ్బునుదానధర్మముల డబ్బునుబీదలకందజేయుచున్

అబ్బుర పుణ్యమందుచును యధ్భుతకీర్తిని పొందుమా భువిన్

                              ✍️✍️ శ్రీరామభారతి

[3/19, 10:09 PM] Phanindra J: మ.కో.మా

వేగలేనురనీదునల్లరివెన్నదొంగతనమ్ములా?

సాగవింకనుదాగవింకనుచాటుమాటగుచేష్టలున్

పోగుచేయగగోపబాలురపూనికొంటెతనమ్ముకున్

వేగజూపుమునోటమన్నునువేడ్కతోడనుతింటివా?

రాగమెత్తగగోపకాంతలురాగజూతువమాధవా?

భోగభాగ్యములన్నియుండకుబుద్ధులేలర కన్నయా?

[3/19, 10:10 PM] Phanindra J: చం.

అరవపుపిల్లజూడనిటనందముచిందగ

నిల్చెముంగిటన్

పరువపుఛాయలొల్కపలువన్నెలవాల్జడపట్టువస్త్రముల్

కరమునబిందెబట్టినయగారపుజూపులునాట్యమాడగన్

మరులనుగొల్పునేతనువుమానసమున్ నవయవ్వనాళికిన్

 సవరణతో

[3/19, 10:12 PM] Phanindra J: ఆ.వె.

లాకుడౌను లోన రక్షకభటుడొక

పిల్లికూన నరవ బేలగాను

పాలుదెచ్చిపోసెపాపమనగతాను

కష్టకాలమందు గాచె దానిఁ

[3/29, 10:26 PM] Phanindra J: *భారత* దేశసంస్కృతి నిబాధ్యత తోడుగ నిల్పగానిలన్

సారముగల్గు *విద్య*  లగుసంస్కృతవేదపురాణశాస్త్రముల్

భారము నెంచకన్ చదివి పావన *శంకర* రూపులై సదా

చారములన్నిచాటు యతి *స్వామిని* పుష్పగిరీశుమొక్కెదన్

[9/1/2020, 5:36 PM] Phanindra J: హోండాపైనేడుగురా?

ఛండాలపుచేష్టగాక ,చక్కదనంబే?

మెండుగ పిల్లలునెక్కగ

దండమురానీకుతండ్రి దండిగజేతున్

[9/1/2020, 5:37 PM] Phanindra J: దాదా దివికేగితివా

నాదమునుప్రణవ ముఖర్జి నామము తోడన్

హోదాలోరాష్ట్రపతిగ

సాదాసీదగను భరత సామ్రాజ్యమునన్

[9/1/2020, 9:12 PM] Phanindra J: గణపతి నవరాత్రులకే

కణమొక్కటి నడ్డువచ్చె కలిమాయేమో?

గణములు గూడక జనులకు

గుణమీయుమునీదుభక్తకోటికి నిపుడున్

[9/4/2020, 4:56 PM] Phanindra J: లక్ష లాదిరూక లాయెను పిల్లల

చదువు కొరకునేడు చాలమంది

తల్లిదండ్రులిపుడు చెల్లించు చుండిరి

 తలకు భారమైన తప్పదాయె.  128

[9/4/2020, 6:35 PM] Phanindra J: 🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹

పేరు: *జనమంచి*ఫణీంద్ర*

అంశం: సంఖ్య: *ధర్మము*

*********************

*నాల్గుపాదములందుధర్మమునాట్యమాడెను సత్యమున్*

*వెల్గెనాయుగ ,త్రేతమందునవీడెనొక్కటిపాదమున్*

*కల్గెకష్టమురెండుకాళ్లకు,గ్లాని ద్వాపరమందునన్*

*మూల్గుతూనొకపాదమందునమొక్కుగా కలి ధర్మమున్*

[9/6/2020, 9:20 PM] Phanindra J: బ్రెయిలిఅంధులకిచ్చెను శైలినొకటి

జ్ఞాన నేత్రమ్ముగానది కనుల నిచ్చె

వారిభావాల యనుభూతిపంచుకొనగ

ప్రగతిపథమునవారలు పరిఢవిల్ల

[9/6/2020, 10:03 PM] Phanindra J: 🚩రామం భజే శ్యామలం🚩

₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹₹

పేరు:*జనమంచిఫణీంద్ర*

అంశం: సంఖ్య: ధర్మము 25

************************

*నాల్గుపాదములందుధర్మమునాట్యమాడెను సత్యమున్*

*వెల్గెనాయుగ ,త్రేతమందునవీడెనొక్కటిపాదమున్*

*కల్గెకష్టమురెండుకాళ్లకు,గ్లానిగల్గెను ద్వాపరన్*

*మూల్గుతూనొకపాదమందునమొక్కుగా కలి ధర్మమున్*

*🚩*రామం భజే శ్యామలం🚩*

***************************

పేరు: *జనమంచి ఫణీంద్ర*

అంశము : *నవరాత్రులు*

సంఖ్య:  26

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

కందము

*నవరాత్రివేళ దేవిని*

*సవినయముగొల్చివేడ సంపదలిచ్చున్*

*జవసత్వమ్ములనొసగుచు*

*ప్రవిమల భావములనిచ్చుప్రస్తుతిజేయన్*

**************************************

ఆ.వె..

*చైత్రమందు జేయశ్రద్ధతోరాముని*

*భాద్రపదమువిఘ్నపతిని గొలువ*

*అమ్మవారిపూజ ఆశ్వీయుజమునందు*

*రక్ష జేయునునవ రాత్రి పూజ*

#########################

కం.

*నవసంఖ్యజూడ శ్రేష్ఠము*

*నవగుణిజములన్నిగూడ నవసంఖ్యయగున్*

*నవరాత్రిజేయ ముఖ్యము*

నవమను *పదమేమనకిడునవ్యత నెపుడున్*

*✍️✍️*శ్రీరామ భారతి*

[9/7/2020, 5:59 AM] Phanindra J: గొంతుదాక తాగి అంతమయ్యెనతడు

చేర కొనగవారి మీరుకూడ

సుబ్బరావు తీరు సోయిని లేకుండ

తాగి నడుప బండి నేగవచ్చు.130

[9/7/2020, 9:23 PM] Phanindra J: అరిషడ్వర్గములన్నియు

సరియాకలిపురుషునికినిసంతానములే

హరియించునుసద్గుణముల

పరుగెత్తకువానివెంటపతనము జూపున్ 131

[9/8/2020, 5:26 AM] Phanindra J: కాంచినదెల్లనుకావాలనేపట్టు

కాంత,కనకమైన *కామమగను*

ఉద్వేగమతిశయముగ్రరూపముజూప

కోపానహింసించ *క్రోధమగును*

కోటీశ్వరుండైనపూటకేలేనట్టు

రూపాయిలేదన *లోభమౌను*

పేరాశ తోడను ప్రేమాతిశయమున

మురిపెమ్ముజూపగా *మోహమౌను*

పుష్కలమైనట్టి  పొగరునే జూపుచూ

కన్నుగానకయుంట కదియె *మదము*

తనకన్నగొప్పగాతనవారుయెదిగిన

మనసునోర్వకయున్న *మత్సరంబు*

ఆరు గుణములు మనిషిని ఆక్రమించ

మట్టి గరచును మనలోనిమంచి తనము

కలిపురుషునియంశలివియె కలియుగాన

కనుక దరిజేరనీకుమీ మనసులోన

[9/11/2020, 9:48 PM] Phanindra J: తలలు దువ్వుకొనగ తగవులాడుకొనగ

జడలువేయచిన్నిజగడమాడ

కలిసిమెలిసి పనులు,కలహాలకైననూ

అక్క చెల్లెలున్న యదియె   సుఖము.

[9/12/2020, 5:16 PM] Phanindra J: కంద టీవి

*********

డబ్బాటీవీలనుకొని

అబ్బురముగచూచుచుందుమారోజుల్లో

అబ్బా!యేమనిచెప్పను

రిబ్బనులాపలుచనాయె లీలలు జూపన్

ఇంటికి మీదనుగట్టగ

మింటికి యాంటినయెదాక మేఘము రీతిన్

కంటికి నింపుగ టీవిని

గంటలతరబడియుజూచు ఘటనలు యెన్నో

టీవీలజూచునటుడిది

ఈవేళేజన్మదినము నీసందడిలో

టీవీబొమ్మకు పద్యము

లేవీరాయంగ తలపులేమియు రావే?

[9/14/2020, 2:38 PM] Phanindra J: *हिंदी दिवस के शुभ अवसर पर*

  ********************""*********  

                     --   *जनमंचि फणी्द्रा*

      हिन्दी भाषा प्यारी भाषा ।

      देश कि भाषा राष्ट्र भाषा।

      दुनिया के लोगों में ज्यादा

      बोली जाती हैं ये भाषा।

     जन संख्या की  हिसाब लेके

     द्वितीय स्तर पर है ये भाषा।

      देवनागरी इसकी लिपि है।

      नागरिकता से जुड़ गई भाषा।

      मीठी मीठी बाते इसमें 

      सुंदर सुंदर कविता रहतें।

       सूर के पद ,कबीर के दोहे 

       तुलसी दास कि रामकथा है ।

       प्रेमचंद का सुंदर कविता।

       अमृत रस से  हर मन भरता

        प्यारी बच्चों न्यारी बच्चों।

        जरूर सीखों हिन्दी भाषा।

        आसानी से सीख सकेगा।

        बात करे तो आदत होगा ।

         

        हिंदी भाषा को अपनावो।

        भारत  माँ  का शान बढ़ावो।

[12/4/2020, 5:53 PM] Phanindra J: [11/27, 3:18 PM] Phanindra J: పీకలలోతునమునిగిన

చేకొనికష్టాలకడలిజిక్కినగానిన్

చీకాకులెన్నియున్నను

లోకములోతల్లిదేవిరూపునగాచున్

[11/28, 2:03 PM] Phanindra J: చెప్పులగురించిపద్యముచెప్పగాను

బొమ్మనిచ్చిరిబహుబాగు భూషణముగ

పాదమెంతగయున్ననుబాగులేక

కప్పిపుచ్చును చక్కని కాలువోలె

[11/29, 5:03 PM] Phanindra J: శ్రీవాణీ!వరదాయిని

భావమునందునతలచగభాగ్యమునిమ్మా

పావని!విద్దెలనిమ్మా

సేవింతుముభక్తిపూజచేకొను తల్లీ!!

[11/30, 2:29 PM] Phanindra J: రామాయణఘట్టములను

భామామణిసీతజూచెపటములబట్టిన్

ఏమాకష్టములవియని

రామునితోముచ్చటించె లక్ష్మణురాగన్

[11/30, 3:47 PM] Phanindra J: గడిచినఘటనలుగీసిన

విడివిడిచిత్రములసీత విరిచేతనిడిన్

తడికన్నులజూడగ రా

ముడు వెన్నంటియునుజూపె మురిపముతోడన్

[11/30, 5:37 PM] Phanindra J: చందమామ కథలసంచిక మీదను

అచ్చువేసె బొమ్మ లధ్భుతముగ

వర్ణ చిత్ర ములనువడ్డాది పాపయ్య

రామ కథను దెలిపె రమ్యముగను

[12/1, 3:49 PM] Phanindra J: ఆ.వె.

కన్నతల్లిసాకుకన్నులలోనుంచి

పెంచిపెద్దసేయుపేర్మితోడ

వయసు మీరినంత వాత్సల్యమునజాచి

మాతృఋణము దీర్చు మనుజుడిగను

[12/2, 12:41 PM] Phanindra J: బరువు సంచిమోసి బాహువులందున

బాటిలుంచితోయు బండిలోన

ఎంత తెలివి మీకుఎర్రివెంగళప్ప

బండి ఎందుకింక బాటిలునకు

(సవరణతో)

[12/4, 5:50 PM] Phanindra J: గోమాతస్తన్యములను

ప్రేమనుశునకమునకిచ్చె పిల్లలకొఱకై

ఈమానవులకుజ్ఞానము

గోమాతయెతెలియజెప్పె కూడలిలోనన్

[12/4/2020, 7:38 PM] Phanindra J: భగవద్గీతకుగాత్రము

జగమునకందించిపొందెశాశ్వతకీర్తిన్

సిగలోపూవుగవాణికి

జగమందునఘంటసాల చరితను నిలిచెన్

[12/11/2020, 5:22 PM] Phanindra J: తనభార్యయెతనబెల్లము

తనపిల్లలెతనకుకళ్లుతనప్రాణములౌ

తనతల్లియెతనగండము

తనభార్యకుగానిపించుదయ్యపురీతిన్

[12/13/2020, 4:44 AM] Phanindra J: చెట్టుకుజిక్కెయు తట్టిన

పట్టుదలనుగాలిపటము బాలలుదీయన్

కట్టెతొగొట్టచునెగురుచు

గట్టిగమెడనెక్కినిక్కికరములు చాచన్

[12/13/2020, 4:44 AM] Phanindra J: బట్టలొంటిమీదపట్టింపులేకను

పట్టకొనగగాలిపటము నంత

గట్టి గమెడనెక్కి కట్టెతో కొట్టుచూ

బాలలంతజేరి పడి శ్రమను.

[12/16/2020, 7:46 PM] Phanindra J: లాకు డౌను వల్ల రాదాయె జ్ఞాపకమ్

నేనుచదువు బడియు నేము యేది?

అఖిలుగాడినడుగ ఆలోచనయువచ్చె

నాన్న దోస్తు దీసె నాదు పరువు

[12/18/2020, 12:54 PM] Phanindra J: దుర్గమమగుభవజలధిన

మార్గముజూపగతరించు మంత్రమునిడుమా

దుర్గా రేణుక యరిషడ్

వర్గములన్నిటినిబాప భారమునీదే